Het kan in Frankrijk: twee dagen voor de invoering van de zg; ‘taxe carbone’, de CO2-belasting, heeft de Constitutionele Raad besloten dat de belasting niet deugt. Een flinke klap voor president Sarkozy, die zich persoonlijk erg ingezet had voor de totstandkoming van de belasting. François Fillon, de premier, heeft aangekondigd dat er zo mogelijk al in januari van dit jaar een aangepast wetsvoorstel komt.
Sarkozy had het zo mooi bedacht: als eerste land in Europa zou Frankrijk de koolstof-, oftewel CO2-belasting, invoeren om zo het gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen. Olie, steenkool, gas, ze zouden volgens bepaalde omrekeningsmodellen belast worden. En dat zou weer gevolgen hebben voor de consument die afhankelijk van de soort brandstof extra zou moeten betalen vanwege de CO2-belasting. Die door de Senaat trouwens al was omgedoopt tot CO2-heffing.
Maar de Constitutionele Raad - ingesteld bij de invoering van de V-e Republiek en bestaande uit negen leden die bij toerbeurt aftreden, plus alle levende oud-presidenten van de Republiek - heeft er een stokje voor gestoken.
Het belangrijkste argument: de wet kent teveel uitzonderingen. Niet eens de helft van de uitstoot van broeikasgassen zou onder de nieuwe belasting vallen. Zo zijn de elektriciteitscentrales, en de meest vervuilende activiteiten als raffinaderijen, cement- en cokesbedrijven, luchttransporten en reizigersvervoer van de belasting vrijgesteld. En dat komt neer op 93 % van de industriële CO2-uitstoot.
Teveel naar het oordeel van de Raad. De wet mist zo zijn doel om de uitstoot van broeikasgassen fors terug te brengen. Bovendien zijn deze uitzonderingen in strijd met het fiscale gelijkheidsbeginsel.
De regering is onmiddellijk in actie gekomen. Geen sprake van dat de oorspronkelijke bedoeling van de wet de prullenbak in zou gaan. Al op 20 januari zou er aan de ministerraad een herzien wetsvoorstel worden voorgelegd om de beoogde energiebesparing te bereiken. Sarkozy acht de tot standkoming van zo’n wet een historische daad, te vergelijken met de afschaffing van de doodstraf.
Volgens de peilingen wordt de wet breed verworpen door de Fransen. Links is er helemaal geen voorstander van. Maar ook ter rechterzijde staat lang niet iedereen achter de idee om een nieuwe belasting in te voeren. En de Groenen keuren het principe goed, maar veroordelen de veel te lage heffingen.
Het zal moeilijk worden voor de regering om nu met een goed alternatief te komen. Tegelijk zal zij met voorstellen moeten komen om het gat in de begroting van enkele miljarden te dichten, ontstaan door de afwijzing van de wet.
